เอกสารฉบ้บเต็ม

บทความวิชาการ

PDF Full Text
ชื่อบทความ พระธรรมจักรจารึกภาษามคธ ได้มาจากจังหวัดนครปฐม
ชื่อวารสาร ศิลปากร
ชื่อผู้แต่ง เซเดส์, ยอร์ช (Coedes, George)
ชื่อผู้แปล สุภัทรดิศ ดิศกุล, ม.จ.
ฉ่ำ ทองคำวรรณ
รายละเอียดวารสาร ปีที่ 2 ฉบับที่ 2 (ก.ค. 2501) หน้า 52-58
สาระสังเขป  

                ได้มีการขุดค้นพบพระธรรมจักร ระหว่างบริเวณพระปฐมเจดีย์และพระประโทน เส้นผ่าศูนย์กลางยาว 0.95 เมตร รวมทั้งฐานด้วยสูง 1.09 เมตร  มีลวดลายเป็นรูปบัวบาน 8 กลีบ สลักบนกงล้อทั้ง 2 หน้า และมีลายรูปสี่เหลี่ยมขนมเปียกปูนคั่นกลาง  กำทั้ง 15 ซี่ทำรูปคล้ายเสาบนยอดกำมีรูปคล้ายบัว ดุมนั้นเป็นรอยเจาะรูปสี่เหลี่ยมจัตุรัส ที่น่าสนใจคือจารึกสั้นๆ เป็นภาษามคธเป็นตอนๆ สลักอยู่บนด้านหน้าด้านหนึ่ง ตัวอักษรที่ใช้มีลักษณะใกล้เคียงกับตัวอักษรที่ใช้ในจารึกอื่นๆ ของอาณาจักรทวาราวดีมาก  จารึกนี้เกี่ยวข้องอย่างใกล้ชิดกับการประกาศพระพุทธศาสนา เพราะเหตุว่าจารึกบนกำเกี่ยวข้องกับพระอริยสัจ 4 และประโยชน์แห่งมรรค จารึกบนกงเกี่ยวกับญาณ 3 ประการ จารึกบนดุมเกี่ยวกับลักษณะของพระธรรมจักร ผลจากการพิจารณาจารึกบนพระธรรมจักรของพระเจ้าวรวงศ์เธอพระองค์เจ้าภาณุพันธุยุคล คือ ผู้แต่งจารึกนั้นคงคุ้นเคยดีกับคัมภีร์ภาษาบาลีที่เกี่ยวกับปฐมเทศนา และคงได้อ่านหนังสือของพระพุทธโฆสาด้วย  จารึกเหล่านี้เป็นพยานเกี่ยวกับอาณาจักรมอญแห่งทวาราวดี.