สถาปัตยกรรมขอมสมัยก่อนเมืองพระนคร เป็นกลุ่มเทวาลัยในศาสนาพราหมณ์ ส่วนใหญ่ก่อสร้างด้วยอิฐ ต้นแบบมาจากสถาปัตยกรรมในสมัยราชวงศ์ปัลลวะทางภาคใต้ของประเทศอินเดีย อาจกำหนดแบบศิลปะได้จากทับหลัง กลุ่มสถาปัตยกรรมที่สำคัญที่สุดในสมัยนี้สร้างขึ้นที่เมืองสมโบร์ไพรกุก ซึ่งจารึกศักราชที่ประตูเทวาลัยตรงกับ  พ.ศ. 1170  ศิลปทางสถาปัตยกรรม แบบที่ 2 คือแบบไพรกเมง ระหว่าง พ.ศ. 1200-1250 ชื่อนี้มาจากศาสนสถานที่ก่อด้วยอิฐ   ศิลปะแบบกำพงพระตั้งชื่อขึ้นตามศาสนสถานตั้งอยู่ระหว่างเมืองโพธิสัตว์และกำปงฉนัง ประติมากรรมสมัยก่อนเมืองพระนครถูกจัดให้อยู่ในพุทธศตวรรษที่ 13 ไม่ได้สร้างขึ้นในศาสนาพราหมณ์ลัทธิไวษณพนิกายเท่านั้น ค้นพบที่เขาพนมดา  รูปนางทุรคา พระหริหระและพระพรหมที่เมืองสมโบร์ไพรกุก  รูปพระเทวี (พระอุมา) ที่เกาะเกรียง และประติมากรรมซึ่งมาจากอำเภออรัญประเทศ จังหวัดปราจีนบุรี  สำหรับพระพุทธรูปสมัยก่อนเมืองพระนครแบ่งได้เป็น 2 หมู่ หมู่แรกประกอบด้วยพระพุทธรูปที่สกัดด้วยไม้หรือหินทราย เช่น พระพุทธรูปจากตวลพระธาตุ  หมู่ที่ 2 ส่วนใหญ่เป็นพระโพธิสัตว์หล่อด้วยสัมฤทธิ์ เช่น รูปพระศรีอาริยเมตไตรยที่พิพิธภัณฑ์กรุง พนมเปญ  โดยเฉพาะที่ค้นพบภายในประเทศไทย เช่น ที่ อำเภอประโคนชัย และ อำเภอลำปลายมาศ จังหวัดบุรีรัมย์.