บทความวิชาการ
| ชื่อบทความ | พระศิวนาฏราชในศิลปลพบุรี |
|---|---|
| ชื่อวารสาร | โบราณคดี |
| ชื่อผู้แต่ง | สุภัทรดิศ ดิศกุล, ม.จ. |
| ชื่อผู้แปล | |
| รายละเอียดวารสาร | ปีที่ 4 ฉบับที่ 2 (ต.ค. 2515) หน้า 146-159 |
| สาระสังเขป | |
พระศิวนาฏราช หรือ
พระอิศวรทรงฟ้อนรำ จัดเป็นประติมากรรมที่สำคัญที่สุดในศาสนาพราหมณ์ลัทธิไศวนิกาย ภาพพระศิวนาฏราชในศิลปขอมนั้นเป็นภาพสลักนูนต่ำทั้งสิ้น ไม่เคยค้นพบประติมากรรมลอยตัวรูปพระศิวนาฏราชเลย ภาพพระศิวนาฏราชในศิลปลพบุรีเป็นภาพสลักนูนต่ำ 4 รูป
คือ 1) ภาพสลักบนหน้าบันด้านในของประสาทนารายณ์เจงเวง จังหวัดสกลนคร อายุอยู่ในราวระหว่าง พ.ศ. 1600-1650 เป็นพระศิวนาฏราชสวมมงกุฏมี 10 กร 2) ทับหลังของประสาทองค์กลางที่
ปราสาทบ้านระแงง อำเภอศรีขรภูมิ
จังหวัดสุรินทร์ สร้างขึ้นเมื่อราว พ.ศ. 1650 ทับหลังมีลักษณะค่อนข้างใหญ่
ตรงกลางเป็นรูปพระศิวนาฏราช 10 กร 3) บนหน้าบันของมุขด้านใต้ของปราสาทหินพิมาย อำเภอพิมาย จังหวัดนครราชสีมา
มีภาพสลักเป็นรูปพระศิวนาฏราชหลายกร
คงสร้างขึ้นราวระหว่าง พ.ศ. 1650-1675 4) ทับหลังศิลา เดิมอยู่ที่ปรางค์กู่สวนแตง
อำเภอพุทไธสง จังหวัดบุรีรัมย์ เป็นภาพพระศิวนาฏราช 2 กร อายุระหว่าง พ.ศ. 1700-1750 รูปพระศิวนาฏราชหรือพระอิศวรทรงฟ้อนรำของศิลปลพบุรีในประเทศไทย
ได้รับอิทธิพลมาจากศิลปขอมราวระหว่าง พ.ศ. 1600-1750 อิทธิพลดั้งเดิมคงมาจากประเทศอินเดียภาคเหนือ
แต่ในศิลปลพบุรีอาจมีอิทธิพลของศิลปอินเดียภาคใต้เข้ามาปะปนอยู่บ้าง
จึงมีรูปยักษ์เข้ามาผสมอยู่. |
|